Kryesore, Mapo Format

Modelet e reja bankare përballë sfidave të epokës digjitale

Bankat e të ardhmes do të jenë gjithnjë e më shumë të orientuara drejt “modelit bionik”, d.m.th. një përzierje ndërmjet teknologjive numerike dhe kontakteve njerëzore, duke u adaptuar kështu me revolucionin digjital që po e përfshin dhe njëkohësisht sfidon tërësisht sistemin bankar.

Nga Adrian Civici



Zgjerimi i jashtëzakonshëm dhe lehtësitë e përdorimit të internetit mbas viteve 2000, veçanërisht “mobil data terminal” apo “mobil digital computer” si smartfonët, tabletat elektronike, laptop-ët etj., krijoi sjellje dhe zakone të reja konsumi. Impakti te bankat dhe aktivitetin e tyre, si aktorë qendrorë ekonomikë e financiarë, ishte dhe vazhdon të jetë i konsiderueshëm. Brenda më pak se dy dekadave, i gjithë sektori bankar, përballë sfidës së konkurrencës, u përball me domosdoshmërinë e përshtatjes së shpejtë me këtë fenomen të ri por në evolucion të shpejtë. Pasojat e revolucionit digjital në sektorin bankar stimuluan modele dhe perspektiva të reja të panjohura më parë. Neobankat janë shembulli më i fundit i këtyre zhvillimeve.

Bankat dhe revolucioni digjital

Në fund të viteve 1990-të, kur “web” hyri fuqishëm në skenë, ishte pothuajse e paimagjinueshme se deri në çfarë pike interneti do të transformonte themelet e ekosistemit të ekonomisë, tregjeve, aktorëve të biznesit dhe mbi të gjitha, zakonet dhe sjelljen e konsumatorëve.

Brenda pak vitesh, bankat – si aktorë të rëndësishëm ekonomikë e financiarë – konstatuan se modeli i tyre i biznesit ndodhej përballë sfidash të reja.

Për gjithë institucionet financiare e bankare u shfaqën kërcënime të reja të panjohura më parë:

Humbja e rëndësisë dhe “dalja nga skena” e këshilltarëve bankarë, kontakteve direkte të klientëve me personelin e bankës dhe mbylljen e pashmangshme të shumë agjencive bankare. Evoluimi i sjelljes së klientëve të bankave: lidhja nëpërmjet web bëri që shumica e klientëve të bankave të përdorin shërbimet në distancë të ofruara nga bankat për të realizuar një numër të madh operacionesh (konsultim i gjendjes së llogarive, pagesa të ndryshme, transferime parash etj.).

Shfaqja e një tipi të ri konkurrence: digjitalizimi lehtësoi ndjeshëm daljen në skenë të aktorëve të rinj – smartfone, tableta elektronikë e numerikë, laptop etj., – që sfiduan institucionet financiare tradicionale me tarifat dhe lehtësitë e shërbimeve të tyre 24 orë/24.

Një akses më i shpejtë dhe më i plotë i klientëve në informacionet bankare. Sipas një sondazhi të Deloitte, mbi 30% e europianëve dhe amerikanëve deklaronin se kishin shumë më tepër informacion e njohuri se konsulentët e bankave ku ata ishin klientë.

Humbja e disa pozicioneve monopol: dalja e Fintech (industria financiare bazuar në teknologjitë e reja digjitale), startup-ve të specializuara në teknologjitë financiare krijoi mundësi për rritjen e shpejtë të ofertës së produkteve e shërbimeve të reja bankare.

Përballë kësaj situate të humbjes së monopolist klasik mbi klientin dhe tregun, bankat adaptuan strategji të shumta përshtatjeje e modernizimi, por pa cenuar thelbin e modelit klasik “brick and mortar”, d.m.th. duke ruajtur degët e tyre dhe kontaktet direkte me klientët (duke mos kaluar në sistemin “pure player”, të zhvillimit të aktivitetit të tyre vetëm nëpërmjet internetit. Psikologjia e re e klientelës duket se kërkonte kombinimin më të mirë ndërmjet dy tendencave: direkte dhe digjitale. Reagimi më i mirë në këtë drejtim konsiderohet ridizenjimi dhe rikompozimi i degëve dhe agjencive bankare në përputhje me sjelljen dhe ekzigjencat e reja të klientëve, të shoqëruar me “mobilimin” tërësisht digjital të këtyre ambienteve bankare.

Studimet e sjelljes konsumatore dëshmojnë se mbi 80% e klientëve, përfshirë këtu dhe “brezin e ri digjital” kërkojnë kontakte direkte me bankat për produkte e operacione të rëndësishme monetare, ndërkohë që preferojnë përdorimin e smartfonëve apo tabletave elektronike për operacionet e thjeshta frekuente. Në këto kushte, ekspertët financiarë të digjitalizimit sugjerojnë se “bankat nuk kanë nevojë për strategji specifike digjitale, por për digjitalizim të gjerë e cilësor të strategjive të tyre”. Kjo frymë e re i dha jetë një modeli të ri bankar: “bankingut në distancë pa asnjë distancë reale”.

Në lidhje me evolucionin e domosdoshëm të modeleve bankare, bankat u gjendën përballë sfidave të reja që më shumë se thjesht një evolucion, kërkonin një revolucion të produkteve, shërbimeve, marrëdhënieve me klientin dhe eficiencën e menaxhimit të tyre. Bankat e kuptuan domosdoshmërinë e pozicionimit të tyre si “partnerë afatgjatë” për krijim biznesesh, realizim studimesh e projektesh, mbështetje evenimentesh familjare e institucionale etj. Në këtë “lidhje të re”, kryefjala u bë “klienti” dhe pastaj “produkti” me objektiv kryesor rritjen e besimit dhe qëndrueshmërisë së klientelës.

Vitet e fundit bankat po përballen me sfida të reja: blokchain, monedhat virtuale të tipit bitcoin, eterum etj., siguria kibernetike, inteligjenca artificiale etj. Avancimet në drejtim të fintech dëshmojnë vullnetin dhe largpamësinë e tyre në përballimin dhe kërkimin e oportuniteteve të reja. Por, përfshirja e tyre në aventurën digjitale po përballet me dy kufizime apo vështirësi të cilat kërkojnë zgjidhje jo fort të lehta nga ana e bankave:

kufizimet rregullatore të cilat burojnë nga fakti se autoritetet mbikëqyrëse po tregohen gjithnjë e më rigoroze kundrejt vullnetit të bankave “për të shkuar larg me produktet dhe novacionet e tyre”;

kufizimet në burimet njerëzore, pasi drejtimi dhe menaxhimi i bankave në epokën digjitale dhe tendenca e tyre drejt “digital addict” po kërkon ekipe specialistësh e ekspertësh gjithnjë e më cilësorë.

Bankat po tentojnë çdo ditë e më shumë drejt ndryshimeve, drejt hapjes digjitale totale në mënyrë që të evitojnë të ashtuquajturën “sindromën Kodak” ose “frikën për ndryshime strukturore” që ndikuar negativisht në fatin e shumë korporatave të mëdha ndërkombëtare. Bankat po ndeshen me sfidën e nevojës për ide të reja dhe gjetjen e financimeve të domosdoshme në mënyrë që të transformojnë modelet e tyre të biznesit.

Investimet e mëdha në startup e gjeneratës së re po bëjnë një nga çelësat e suksesit të së ardhmes. Ruajtja e pozicioneve dhe eficiencës së tyre po kalon çdo ditë e më shumë nga përmirësimi i marrëdhënieve me klientët, optimizimi i menaxhimit të riskut nëpërmjet përdorimit të Big Data, aplikimi i shërbimeve të reja inovative etj. “Bankat e të ardhmes” po profilizohen çdo ditë e më shumë.

Neobankat – aktorët më të rinj të sektorit bankar

Neobankat janë fenomeni më i ri që po përhapet me shpejtësi në peizazhin e sektorit bankar. Neobankat janë aktorët më të rinj që po i bashkohen sektorit bankar. Ndryshe nga bankat tradicionale maksimalisht të digjitalizuara, neobankat janë struktura të reja të krijuara “ex-nihilo” d.m.th. të krijuara nga hiçi, që po i bashkëngjiten sektorit bankar, të tilla si Anytime, Hello bank, MorningNumber26Soon, Revolut, Hello Watch etj., apo neobankat e tipit “derivate” nga sektorë të tjerë ekonomikë si korporatat tregtare, telekomunikacioni si C-Zam, Orange bank, Carrefour bank, Lydia, Soon etj.

Ndërkohë, edhe bankat e mëdha duket se po bëhen gati të krijojnë neobankat e tyre duke qenë prezente në këtë sektor që po zhvillohet me shpejtësi. Në SHBA: Simple, Moven, Go Bank, Final, Simple, Abra; Kanada: Koho; në Europë, pionieri i neobankave është Britania e Madhe me Atom Bank, Monzo, Revolut, Starling bank, Monese; ndjekur nga Gjermania me N26; Finlanda me Ferrtum; Franca me C-Zam, EKO, Morning, Max; Rusia me InstaBank dhe RocketBAnk etj.

Neobankat nuk zotërojnë të gjitha llojet e licencave bankare edhe pse ato propozojnë e ofrojnë shërbime të plota bankare digjitale. Ato janë para së gjithash “agjenci pagesash” që propozojnë shërbime të shpejta, të thjeshta dhe të lehta në përdorim. Një pagesë nëpërmjet neobankave mund të kërkojë vetëm disa minuta apo sekonda. Oferta e tyre bankare, të paktën për momentin, është e limituar në treshen: llogari bankare, kartë krediti dhe aplikacione të ndryshme.

Aktualisht, neobankat janë në një ekspansion të gjerë të tregut bankar duke shtuar konkurrencën në këtë sektor. Këta aktorë të rinj, “prodhime” të fintech-ut, zotërojnë licenca bankare, por produktet dhe shërbimet e tyre janë të kufizuara vetëm në veçanërisht “mobil data terminal” si smartfonët, tabletat elektronike, laptop-ët etj.

Nëpërmjet neobankave mund të kryhen pagesa nëpërmjet sms-ve, mund të ndryshohen kufizimet në limitin ditor të pagesave, të bëhen pagesa pa komisione me kartën bankare, hapjen apo mbylljen e shpejtë llogarive bankare etj.

Komiteti i Bazelit ka botuar së fundmi një raport “Mbi të ardhmen e sektorit bankar” në të cilin u kushtohet një vend të veçantë neobankave dhe rolit të tyre në dekadën e ardhshme duke nënvizuar veçanërisht dy elemente të rëndësishme:

– “në të ardhmen, bankat tradicionale do kenë vështirësi t’u mbijetojnë zhvillimeve teknologjike duke u zëvendësuar nga bankat e mbështetura krejtësisht në teknologjitë digjitale”;

– “bankat mund të mbijetojnë dhe të vazhdojnë të jenë aktorët bazë të shërbimeve financiare, por roli i tyre do bëhet gjithnjë e më pak i dukshëm, duke u shndërruar thjesht në ofrues shërbimesh. Ato do ti vënë njohuritë dhe eksperiencën e tyre në shërbim të fintech-s apo gjigantëve të internetit që do mbajnë lidhjet direkte me konsumatorët finalë”.

Sipas BCG (Boston Consulting Group), bankat e të ardhmes nuk do jenë më “banka kujdestare apo prindërore” në të cilat klientët duhet të kalojnë patjetër për të marrë një Po ose Jo për veprimet e tyre bankare, por nuk do jenë as modele të pastra “pure players” digjitale.

Sipas BCG, bankat e të ardhmes do të jenë gjithnjë e më shumë të orientuara drejt “modelit bionik”, d.m.th. një përzierje ndërmjet teknologjive numerike dhe kontakteve njerëzore, duke u adaptuar kështu me revolucionin digjital që po e përfshin dhe njëkohësisht sfidon tërësisht sistemin bankar.

PasPara

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *



CLOSE
CLOSE
Pas