KMR, Kryesore

Kur Odiseu më shpëtoi nga odiseja ime në Llogara

Nga Adelheid Woelfl, Der Standard

“Po vij,” bërtiti ai me zërin e tij të fortë, kur të katër format e dritave të elektrikëve të dorës nga errësira u bënë më të qarta sipër kokës sime. Odiseu mbërriti. Në gjuhën shqipe quhet Odise. Emrin ia kishte vënë gjyshja e tij, i cila me sa duket e kuptoi shpejt se sa i zgjuar ishte.



Ai, para disa orësh, e kishte dëgjuar i pari zërin tim, pastaj e kishte humbur përsëri, në mes të shiut dhe nëpër shkëmbinj, nëpër pemë të gjata, të lehurave të qenve dhe myshqeve, zëri im ishte mbytur kur ai kishte vazhduar kërkimet.

Për disa metra ju nevojitej gjysmë orë në këtë errësirë. Shkëmbinjtë nuk ishin vetëm të lartë dhe të mbuluar me myshk rrëshqitës, por kishte gropa të thella kudo. Shumë pemë ishin të kalbura, të gërryera nga milingonat që të suleshin nëpër duar kur përpiqeshe të kapeshe pas tyre. As pemët kacavirrëse nuk ishin më të dobishme. Ishte aq pjerrët saqë çdo hap ishte një përpjekje për të mos rrëshqitur. Pas një ore e gjysmë, Odiseu e kishte dëgjuar përsëri thirrjen time.

Ishte ora rreth dy e natës kur më gjeti përsëri. Pas tij vinin Maksi dhe tre policë të tjerë me mushama të verdha. “A jeni lënduar?” “Po – jo.” Më dha një banane. “Hani!” Pastaj nxorri një pulovër të bardhë dhe të ngrohtë policie, e cila lexonte “Polarizing real city “. U ndërrova. Policët ndërkohë më siguronin. Për herë të parë pashë fytyrat e burrave nëpërmjet dritës që lëshonin elektrikët. E ndjeva dorën e Odiseut, e cila më dukej më e ngrohtë se drita e llampës së tij dhe që nuk më lëshoi kurrë.

Kur i ftohti u zhduk nën trikon e ngrohtë, më tha: “Në fillim familjen!” Ai më dha telefonin e tij celular dhe unë telefonova motrën time. “Family first” është gjithashtu një nga postimet e tij në Facebook. Familja është ende në qendër të rendit shoqëror në Shqipëri. Më parë, Kanuni i Labërisë, ligji i zakonshëm në Shqipërinë jugore, qeveriste bashkëjetesën. Nuk ishte vetëm për mbrojtjen e nderit dhe burrërisë, por edhe për fisnikërinë, bujarinë, besnikërinë dhe mbi të gjitha mikpritjen.

Familja ime mendonte se ekipi i shpëtimit më kishte shpëtuar disa orë më parë sepse Odiseu kishte thënë në telefon se më kishte dëgjuar zërin. Ai kishte qetësuar shumë njerëz pa e ditur as vetë këtë.

Më vinte turp që kisha zhytur kaq shumë njerëz në merak, më vinte turp që tre ekipe shpëtimi duhet të ngjisnin këtë pyll të egër vetëm sepse një turiste austriake mendjelehtë nuk ia kishte dalë dot as të qëndronte në rrugën e duhur- për më tepër njëra, të cilën e gënjente mendja se ishte sy patrembur dhe mund t’ia dilte mbanë kudo e vetme e nuk kishte nevojë për njëri.

Odiseu ngjitej përpara meje. “Prisni!” thoshte ai sa herë që nuk ishte i sigurt se cilin gur duhet të shkelja. “Prisni”, thoshte, teksa largonte tufa shkurresh me shkopin e tij, si të ishte kalorësi i Bukuroshes së Fjetur. “Prisni!” thoshte, sa herë që hiqte myshkun nga shkëmbinjtë që unë të mos rrëshqisja. “Kaloni!” thoshte vetëm kur e dinte që unë mund të hidhja një hap të sigurt.

Maksi ecte pas meje, nganjëherë më mbante në ndonjë shkëmb, kurse Odiseu më tërhiqte. Një polic tjetër na paraprinte duke pare terrenin. Në dritën e elektrikut pashë duart e mia të zhubrosura, ato ishin të njoma dhe të buta si peshk. Pashë pantallonat e grisura, rikujtova imazhet e ruajtura të humnerës, kujtoja se si gjithnjë isha kapur pas pemëve, kujtoja si bashkoja gishtin tregues me atë të mesit për të fishkëllyer, ashtu siç kisha mësuar motrën kur ishim të vogla.

Pema ishte mbështetja ime atë natë. Isha përgatitur të pres deri në agim, deri në katër ose pesë, të prisja derisa të zbardhej, e më pas të mundohesha të vazhdoja ngjitjen. Nuk e dija akoma se ekzistonte Odiseu.

Konsulli i Nderit i Austrisë, zoti Arben Malaj, i cili kishte ardhur posaçërisht nga Tirana poshtë në jug në Parkun Kombëtar të Llogarasë për të më përshëndetur mua pas shpëtimit, më telefonoi në telefonin celular të Odiseut. Z. Malaj ka qenë ministër i Financave për një kohë të gjatë dhe kishte alarmuar të gjitha llojet e institucioneve qeveritare për të më shpëtuar.

Në shqip ekziston termi “Besa” – i cili përfshin edhe garancinë e sigurisë edhe besnikërinë. Ambasada e mrekullueshme austriake në Tiranë e kishte vënë dukshëm në zbatim “Besën”. Ajo dhe Ministria e Jashtme në Vjenë kishin filluar operacionin e kërkimit me ndihmën e Konsullit të Nderit. Kjo është arsyeja pse dritat e helikopterit ishin shfaqur mbi kokën time, prandaj kisha parë dritat e makinave që ndizeshin nga ana tjetër e luginës dhe munda të njoftoj para se telefoni im të fikej. Për shkak të kësaj “Bese” të të gjithë ndihmësve të mi, kisha mbajtur shpresën, edhe kur shiu kishte nisur e bashkë me të edhe i ftohti.

“A ishin ata ujq ata që po ulërinin?” pyeta një ditë më vonë. Për një kohë të gjatë unë kisha besuar, se i përgjigjesha zërave njerëzorë që ishin shfaqur në natë, midis lehjeve të qenve dhe pëllitjes së gomerëve. Dy ditë më vonë, Odiseu, shpëtimtari tim, me emrin Odise Çeloaliaj dhe shefi i tij Nexhip Hysolakoj, më treguan imazhet e ujqërve që ishin regjistruar në kamerat e rezervatit të natyrës në Llogara. Ishin kafshë elegante, të holla, me lëvizje të lëmuara, ato që mund të shiheshin në fotot bardhezi. “I je përgjigjur ujqërve,” tha Hysolakoj, kreu i ruajtjes së natyrës, i cili kishte koordinuar aq me sukses operacionin e kërkimit. Qeshëm të gjithë.

Gjithashtu edhe një tjetër keqkuptim u sqarua. “Ne nuk e dinim se ishit ju, që fishkëllenit”, tha Odiseu dhe Nexhipi. “Menduam se duhet të jetë dikush rreth jush që mund të fërshëllejë mirë, vetëm thirrjet i kujtuam për tuajat”. Fati im ishte se as policia dhe as Valteri, bariu, as vëllai i tij Ronaldo, as guida turistike nga fshati, as ekipet e shpëtimit nga Autoriteti i Parkut Kombëtar nuk kishin hequr dorë nga unë gjatë natës. Fati im ishte se kisha humbur në malet shqipëtare dhe jo diku tjetër, pikërisht këtu, ku ligjet e mikpritjes janë mbi gjithçka.

“Për çdo mik duhet ta humbisni ditën e punës, me bukën tuaj, edhe ju duhet të varfëroni veten, në mënyrë që ju të mos njolloseni me turp.” Si mik në kuptimin më të gjerë, cilësohet çdo mysafir apo nevojtar, thotë Kanuni. Kur dolëm përsëri në rrugë atë natë, të cilën e kisha humbur nëntë orë më pare, një orë e gjysmë më vonë, Konsulli më priste me një buqetë me lule të verdha, lulet e të cilave më kujtonin dritat e shpëtimit. Ishte edhe shefi i policisë atje dhe bariu Valter, i cili kishte ditur të interpretonte zërat në pyll. Kevini, djali i pronarit të hotelit, të cilit i tregova se ku dëshiroja të shkoj, dhe i cili më kishte dhënë shpresë dhe besim në telefon, buzëqeshi kur pyeta: “A keni përsëri një dhomë për mua sonte?”. Mbrojtja e mysafirit përfshinte në Kanun edhe mbrojtjen e mysafirit kundër çdo sulmi, mbrojtjen e nderit në shtëpi dhe në rrugën e mëtejshme. Mikpritja duhej t’i jepej në bazë të Kanunit madje edhe një armiku. Ajo përfundonte kur mysafiri dhe miku i tij ndaheshin.

Mikpritja tradicionalisht ka qenë e rëndësishme në Shqipëri, sepse i lejonte një familjeje të tregonte kapacitetin e saj mbrojtës edhe aty ku shteti nuk mund të siguronte sigurinë.

Kuptova se prej disa orësh isha në mbrojtjen e shumë familjeve. Të nesërmen Odiseu më dërgoi një mesazh përmes Whatsapp-it. Ai dëshironte të më dhuronte diçka. E takova atë dhe shefin e tij, Nexhip Hysolakoj, në qendrën e vizitorëve të zonës natyrore të mbrojtur në Radhimë.

Odiseu më dha vaj ulliri, të cilin e kishte bërë vetë, më dha një shishe raki, të cilën gjithashtu e kishte bërë vetë, më dha edhe një shishe verë. Shefi tij më tregoi një libër me fotografi, ku përshkruheshin bimët dhe kafshët e kësaj pjese të mrekullueshme të botës. Njërëzit e parkut të mbrojtur natyror më treguan për zjarrin, që i kanosej shpesh parkut, për plan-manaxhimin, që u nevojitej akoma, ata më treguan ujqërit, dhelprat, drerët, derrat e egër, bufat, ketrat të fotografuar në park. Ata më folën për “perlën” e tyre, për parkun e Llagarasë, të cilin e mirëmbajnë dhe e mbrojnë nga gjuetarët pa leje.

Odiseu më pyeti nëse dëshiroja të shkoja të nesërmen me të dhe Nexhipin për të parë kafshët nga kamera me sensorë. Dëshiroja. Më pas ai erdhi pas meje, më tregoi edhe një herë shkëmbinjtë, bashkë pamë pyllin që shtrihej poshtë. Ai donte të më dhuronte një elektrik dore, më dha qershi nga kopshti i tij dhe kulaç të bërë vetë, bukë të pjekur ngjyrë kafe të artë nga nëna e tij, e butë. E pashpresë, i thashë: “Nëse nuk pushon së më dhuruari gjëra, do të filloj të qaj!” Ai buzëqeshi sipas mënyrës së Odiseut. “Merre!”

*Publikuar nga revista Mapo

PasPara

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *



Pas